W dzisiejszych czasach można żyć i cieszyć się życiem mając stomię. Stomia nie musi oznaczać końca aktywności zawodowej, towarzyskiej czy seksualnej. Podstawowym zadaniem jest oswojenie się i adaptacja do nowych warunków życia. Z tą chorobą układu pokarmowego, zwaną tez przetoką, można jak dawniej robić niemal wszystko. U osób, u których wyłoniono stomię jest na świecie niemal milion, zaś w Polsce ok 40 tys. chorych. Większość z nich to kobiety po 50 roku życia. Nasza niewiedza na ten temat wynika głównie z faktu, że ludzie wstydzą się stomii. Jest ona dla nich źródłem stresu, a jeśli nawet nauczą się z nią żyć ukrywają to. Wtajemniczeni są jedynie lekarze, pielęgniarki i najbliższa rodzina. Wiele osób, nie mając odpowiedniej wiedzy i fachowej pomocy, ogranicza kontakty towarzyskie, rezygnuje z podróży, hobby czy pracy. Zupełnie niepotrzebnie.

Stomia to nowe ujście dla produktów przemiany materii. Tworzy się ją, gdy w wyniku zmian chorobowych np. nowotworu konieczne jest usunięcie fragmentu jelita cienkiego, grubego, odbytu lub części układu moczowego. Podczas operacji na powierzchni brzucha umieszcza się specjalny zbiornik na treść jelitową ( kał) lub mocz. Stomia służy zatem do wydalania kału lub moczu przez otwór na brzuchu. Może być stał lub czasowa. Jeśli zachodzi konieczność usunięcia odbytnicy i odbytu, wówczas wytwarza się stomię na stałe. Jeśli odbyt został oszczędzony wtedy istnieje możliwość przywrócenia naturalnej drogi wypróżniania się i wytwarza się stomię czasową. Po jakimś czasie można połączyć zachowaną część jelita z odbytem i przywrócić ciągłość układu pokarmowego. Najbardziej powszechna jest kolostomia, zwana też odbytem brzusznym. Powstaje po usunięciu części jelita grubego. Pozostała jego część zespala się z przednią ścianą jamy brzusznej po lewej lub po prawej stronie. Przez kolostomię wydalany jest stolec. Przez ileostomię wydalana jest treść jelita cienkiego. Z powierzchnią brzucha łączy się w tym przypadku końcowy odcinek jelita cienkiego. Urostomia zwana ureterostomią polega na połączeniu moczowodów ze ścianą jamy brzusznej, by umożliwić odpływ moczu. Jest wykonywana jedynie u 10 procent chorych. Stomia jest czerwona podobnie jak śluzówka w jamie ustnej. Ma przeciętnie od 2 do 5 cm średnicy i wystaje ponad powierzchnię skóry na kilka do kilkudziesięciu milimetrów. Nie jest unerwiona, więc dotyk nie powoduje bólu, może jedynie powodować krwawienie, co nie jest niczym niepokojącym.

Rodzaje sprzętu stomijnego. Stomia nie powinna w żaden sposób ograniczać chorego, dlatego ważne jest aby sprzęt był odpowiednio dobrany. Czasem jego wybór trwa kilka miesięcy, ale nie jest to czas stracony. Sprzęt ma dawać poczucie komfortu i bezpieczeństwa, a więc musi być bardzo szczelny, nie może powodować podrażnień a nawet powinien pielęgnować skórę wokół przetoki. Sprzęt jednoczęściowy to worek z przymocowanym do niego przylepcem, który przykleja się na skórę wokół stomii. Napełniony delikatnie się go odkleja i wymienia na nowy raz dziennie. Sprzętu jednoczęściowego zwykle używają osoby z kolostomią. Sprzęt dwuczęściowy składa się z płytki przyklejanej na skórę i dopinanego do niej worka. Płytka utrzymuje się na skórze kilka dni zaś worek wymienia się zwykle dwa razy dziennie. Sprzęt ten polecony jest osobom tuż po operacji, chorym z ileostomią i urostomią. W przypadku sprzętu dwuczęściowego należy pamiętać o tym, by pierścień w płytce nie był za mały. Płytka wtedy źle przylega do skóry, a co za tym idzie podciekają pod nią treść jelitowa lub mocz. Wybór woreczka uzależniony jest od rodzaju przetoki. Woreczki „otwarte” zapinane na dole na klamerką przeznaczone są do przetoki wyłonionej na jelicie cienkim , zaś „ zamknięte „ do przetoki na jelicie grubym. Woreczki do przetoki moczowej mają na dole specjalna końcówkę, umożliwiająca opróżnianie woreczka z moczu i podłączenie zbiornika moczowego.

O czym należy pamiętać przed naklejeniem worka? Skórę wokół stomii należy dobrze przemyć czystą wodą, najlepiej bez żadnych środków. Nie należy używać również żadnych kremów. Przed naklejeniem płytki skóra musi być idealnie wysuszona. Po naklejeniu płytki i nałożeniu worka ( lub naklejeniu samego worka) należy płytkę docisnąć ręką i przytrzymać tak przez około minutę. Ma to na celu rozgrzanie płytki i lepsze przyczepienie jej do skóry. Przed naklejeniem na skórę płytkę można włożyć na chwilę pod pachę aby się trochę rozgrzała.

Jak często należy wymieniać worki? Wszystko zależy od indywidualnych potrzeb. Instrukcje mówią, że płytki należące do sprzętu dwuczęściowego mogą pozostawać na skórze do tygodnia, a worki jednoczęściowe do trzech dni. Zdarza się jednak, że worki trzeba zmieniać częściej, ponieważ nie trzymają się tak długo. Każdy musi sam wypróbować różne rodzaje worków i sprawdzić jak często musi je zmieniać.

Osoby tuż po wyłonieniu stomii, często zadają sobie pytanie: jak dalej żyć? Wtedy najważniejsza jest fachowa pomoc pielęgniarki, czasem tez psychologa. Pielęgniarka pomaga zaakceptować nową sytuację i tłumaczy, że obsługiwanie stomii to zwykły codzienny zabieg higieniczny. W najlepszej sytuacji są ci, którzy mogą liczyć na pomoc rodziny. Statystyki pokazują, że to oni najszybciej wracają do zdrowia, akceptują nową sytuację, nie rezygnują z pracy, z życia towarzyskiego czy zainteresowań.

Czy osoby ze stomią muszą stosować specjalną dietę? Nie , takie osoby nie muszą jej stosować, zaleca się tylko aby po operacji wprowadzać nowe pokarmy stopniowo, żeby zobaczyć jak organizm na nie reaguje. Poza tym należy jeść regularnie, co najmniej trzy posiłki dziennie, urozmaicony pokarm, jeść powoli i dobrze żuć. Przy ileostomii należy więcej pić, ponieważ słabsze jest wchłanianie płynów, za które odpowiada jelito grube, którego brak. Jeśli problemem są nadmierne wydzielanie gazów i nieprzyjemnych zapachów można unikać produkty , które je powodują. Należy pamiętać o ruchu, który wspomaga trawienie i pozwala uniknąć powikłań związanych ze stomią. Trzeba ćwiczyć, dużo spacerować, włączyć się do lekkich prac domowych, ale unikać częstego schylania, dźwigania i ciężkich prac fizycznych, które mogą powodować niebezpieczną przepuklinę. Gdy sprawność się zwiększy i nie będzie przeciwwskazań można zacząć pływać, grać w tenisa czy jeździć na rowerze.

Życie po wyłonieniu stomii nie musi się różnić od tego przed operacją z wyjątkiem tego, że znikają dolegliwości chorobowe. Owszem ze stomią wiążą się pewne niedogodności, ale można się do nich szybko przyzwyczaić. Po nabraniu wprawy, wszystko to robi się automatycznie, jak wiele innych czynności w życiu, których wcale nie musimy lubić.

Zapraszamy